O projekcie ЛeмСлово

O projekcie ЛeмСловo

Буква по букві слово творят, слова в речыня ся міняют.
Кажда буква – дыханя языка, кажде слово – памят народу.
Litera po literze słowo tworzą, słowa w zdania się zmieniają.
Każda litera – oddech języka, każde słowo – pamięć narodu.


Drodzy przyjaciele, znajomi, Łemkowie i Łemkinie, miłośnicy języka oraz kultury łemkowskiej!
Z ogromną radością przedstawiam Wam pierwszy internetowy spis słownictwa polsko-łemkowskiego i łemkowsko-polskiego — ЛeмСловo. Jest to projekt wyjątkowy, powstały całkowicie oddolnie, bez wsparcia instytucji państwowych, organizacji pozarządowych czy zewnętrznego finansowania. Zrodził się z pasji, potrzeby serca i wewnętrznego przekonania, że musimy ocalić od zapomnienia to, co dla nas Łemków najcenniejsze — język, będący oddechem i duszą naszego narodu.

Język to nie tylko narzędzie komunikacji. To pamięć, tradycja, historia i tożsamość. Jeśli pozwolimy mu zamilknąć, zniknie wraz z nim część naszej kultury, dziedzictwa i więzi międzypokoleniowych. ЛeмСловo powstało po to, by wzmacniać świadomość językową, zachęcać do nauki i codziennego używania języka łemkowskiego, a także by ułatwiać kolejnym pokoleniom dostęp do tego bezcennego skarbu.


Dlaczego „spis”, a nie „słownik”?

Tradycyjny słownik kojarzy się z naukowymi ramami, zasadami ustalonymi przez gremia językowe i uznane instytucje opiniotwórcze. Mój projekt takich ram nie posiada — nie jest akademickim wykładnikiem poprawnej pisowni, lecz miejscem gromadzenia i zachowania żywego języka w całym jego bogactwie, różnorodności i historii, dlatego celowo nazwałem go „spisem".

W spisie znajdziecie słowa zapisane w różnych formach:

  • formy uznane przez Radę Języka Łemkowskiego i instytucje opiniotwórcze,
  • wyrazy, które jeszcze niedawno były powszechne, a dziś uznaje się je za błędne
  • wyrazy starsze, dziś rzadko używane, a niekiedy już archaiczne,
  • słowa zapomniane lub wyparte na skutek polonizacji,
  • współczesne neologizmy, które dopiero wchodzą do języka.

Dzięki temu projektowi ЛeмСловo jest nie tylko narzędziem edukacyjnym, lecz także świadectwem ewolucji języka, miejscem do refleksji nad tym, jak nasza mowa zmienia się na przestrzeni lat. Korzystajcie z niego rozsądnie, krytycznie i twórczo.


Inspiracje i geneza

Pomysł narodził się z fascynacji istniejącymi słownikami papierowymi, publikacjami internetowymi z powszechnie uznanych portali łemkowskich oraz czasopismami i książkami łemkowskimi. Ich twórcy przez lata wykonywali ogrom pracy dokumentacyjnej, która stała się fundamentem tego projektu.
Internetowy charakter mojego projektu ЛeмСловo daje jednak nowe możliwości — dzięki zasięgowi sieci internet dostęp do spisu ma każdy, niezależnie od miejsca zamieszkania. Jest to szczególnie ważne dla diaspory łemkowskiej, gdzie język często używany jest jedynie w kręgu rodzinnym, wśród bliskich rozsianych po wielu krajach.


Moja rola

Nie jestem językoznawcą ani filologiem, ani nawet nie mam wykształcenia w tym kierunku. — jestem osobą techniczną. Moją rolą było stworzenie aplikacji internetowej, która umożliwia gromadzenie bazy słów oraz ich wygodne wyszukiwanie w obu kierunkach: polsko-łemkowskim i łemkowsko-polskim.
Ponieważ spis tworzony jest oddolnie bez bezpośredniego wsparcia instytucji kontrolnych oraz osób powszechnie uznanych za opiniotwórcze, mogą pojawiać się błędy, nieścisłości czy lapsusy językowe. Serdecznie zapraszam wszystkich użytkowników do współtworzenia projektu: testowania, zgłaszania uwag i proponowania nowych tłumaczeń.

Wasza wiedza, doświadczenie i językowa intuicja mogą pomóc sprawić, że ЛeмСловo stanie się jeszcze lepszym, pełniejszym źródłem wiedzy.


Podziękowania

Z całego serca dziękuję wszystkim, którzy — często nieświadomie — swoją wieloletnią pracą i pasją stworzyli podstawę tego projektu.
Szczególne podziękowania kieruję do:

  • pana Jarosława Horoszczaka
  • - autor pierwszego po 1989 roku słownika polsko-łemkowskiego i łemkowsko-polskiego,
  • pani prof. Oleny Duć-Fajfer
  • - działaczka społeczna, poetka, badaczka i rewitalizatorka,
  • redaktorów czasopisma Бесіда / Besida,
  • redakcji Radia i Portalu lem.fm,
  • oraz zespołu Radio-Lemko.pl.
To dzięki Waszemu zaangażowaniu w tworzenie własnych projektów, słowników, książek, prac naukowych, a także codziennych tekstów, artykułów prasowych i materiałów publikowanych w portalach internetowych, możliwe było zgromadzenie obszernej bazy słów/haseł, na której opiera się ЛeмСловo.

Dla kogo i w jakim celu?

Spis powstał z myślą o wszystkich Łemkach i miłośnikach kultury łemkowskiej — niezależnie od tego, gdzie mieszkają.
Oddaję go bezpłatnie, jako narzędzie:

  • edukacji i nauki języka, pielęgnowania tożsamości,
  • pielęgnowania tożsamości,
  • budowania więzi z kulturą i tradycją,
  • rozwijania świadomości językowej.

To miejsce, które ma łączyć pokolenia — zarówno tych, którzy pamiętają język swoich dziadków, jak i młodych, którzy dopiero odkrywają swoje korzenie.


Obecny stan i rozwój projektu

Projekt jest wciąż aktywnie rozwijany.
W dniu publikacji (7.09.2025 r.) baza zawierała kilkanaście tysięcy par słów, a każdego dnia pojawiają się nowe tłumaczenia. Na dzień dzisiejszy słów w bazie jest około 80 000. Informacje o aktualizacjach publikuję na stronie projektu i w mediach społecznościowych.
Możecie korzystać z niego już teraz, testować go i zgłaszać propozycje nowych słów przez formularz: 🔗 https://lemslowo.org/proponuju/

Pełna baza dostępna jest tutaj: 👉️ 🔗 https://lemslowo.org


Jak możesz pomóc?

Każdy może włączyć się w rozwój ЛeмСловo:

  • proponując nowe tłumaczenia,
  • zgłaszając błędy i nieścisłości,
  • udostępniając projekt wśród znajomych,
  • obejmując go patronatem,
  • wspierając finansowo, korzystając z linku: 🔗 https://lemslowo.org/datok

Nasza wspólna misja

Wierzę, że każdy, kto sięgnie po ЛeмСловo, przyczyni się do tego, by język łemkowski trwał, rozwijał się i nie został zapomniany.
Niech ten spis stanie się naszym wspólnym miejscem pamięci i inspiracji, miejscem, w którym przeszłość spotyka się z teraźniejszością i przyszłością.

Dzielcie się nim, korzystajcie z niego i pomagajcie go rozwijać — dla nas i dla przyszłych pokoleń. 💙💛💚

#лем #спис #буква #слово #речыня #спадковина #язык #памят
#lem #spis #litera #słowo #zdanie #dziedzictwo #język #pamięć

Першый інтернетовый спис словництва лемківского
Pierwszy internetowy spis słownictwa łemkowskiego

🔗 https://lemslowo.org



Najłatwiej i najszybciej: propozycje nowych haseł i tłumaczeń przyjmujemy przez formularz Додаю слово. Dziękujemy!